دانشگاه تربیت مدرس مهندسی عمران مدرس 2476-6763 26 5 2026 09 23 Haze Storms in Iran: Analyzing Challenges and Providing Management Solutions ریزگردها در ایران: تحلیل چالش‌ها و ارائه راهکارهای مدیریتی 28731 10.48311/mcej.2025.99187.0 FA علیرضا اصلمند دکتری تخصصی، گروه سنجش از دور، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شربروک، شربروک، کبک، کانادا فائزه برهانی استادیار، گروه مهندسی محیط زیست، دانشکده مهندسی عمران و محیط زیست، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Journal Article 2025 08 06 With the expansion of the urban population and uncontrolled growth of industries in urban areas, large cities face environmental problems especially air pollution. In Iran, with the growing industrialization process, this problem has become more severe recently. Ravages of war in the Middle East and subsequent widespread bombing in Iraq territory, failure to address watershed management in Middle-Eastern and reducing precipitation has caused the haze problem in Middle East countries including Iran. It is necessary that environmental organizations as the responsible authority of this subject, start developing coherent and realistic strategies and implementing relevant regulatory frameworks. In this paper, we first examine the causes and magnitude of dust storms and its significant impact on the regional and local environment conditions have been discussed. Then approaches and tools for air quality management, including monitoring and sampling haze storms, satellite images (MODIS and EUMETSAT) and numerical models (HYSPLIT, SKIRON and AEMET) will be discussed. <br> با گسترش جمعیت شهری و رشد بی­رویه صنایع در محدوده‌های شهری، شهرهای بزرگ با مشکل آلودگی محیط‌زیست و به خصوص آلودگی هوا مواجه­اند. در ایران نیز با توجه به روند رو به رشد صنعتی شدن کشور، این مشکل در سال­های اخیر نمود بیشتری پیدا کرده­است. مشکلی که با توجه به جنگ­های خاورمیانه و بمباران­های وسیع و نابسامانی­های متعاقب آن در عراق، عدم رسیدگی به آبخیزداری و اصول پیشگیری در کشورهای عربی منطقه و همچنین تشدید پدیده گرمایش جهانی و کاهش بارندگی­ها بروز نموده، انتشار ریزگردها در کشورهای منطقه خاورمیانه و از جمله ایران می­باشد. با توجه به مشکل جدید ریزگردها، ضرورت دارد که سازمان­های محیط زیستی به­عنوان متولیان این امر، آغازگر حرکت های منسجم در تدوین راهکارهای مدیریتی سیستماتیک و واقع‌گرایانه و نهادینه کردن آن از طریق مراجع قانونی باشند. در این مقاله، ابتدا به بررسی علل بروز و انتشار طوفان­های گرد و غباری و اهمیت اثرات آن بر وضعیت منطقه­ای و محیط­زیستی پرداخته شده است. سپس رویکرد­ها و ابزارهای مدیریت کیفیت هوا از جمله پایش و نمونه برداری ریزگردها، ابزار تصاویر ماهواره­ای (MODIS و EUMETSAT) و مدل­سازی عددی (کاربرد مدل­های HYSPLIT وSKIRON) مورد بحث قرار خواهد گرفت و در پایان رویکردهای اساسی کنترل فرسایش بادی و انتشار گرد و غبار همچون استفاده صحیح از زمین، حفظ رطوبت خاک، استقرار پوشش گیاهی و یا مصنوعی و ایجاد موانع در مسیر باد (بادشکن) بیان خواهد شد.<br>